ماتئو ريچى ( مترجم : محمد زمان )

مقدمهء مصحح 14

چين نامه ( فارسى )

چينىها مانند ايرانيان از ديرباز به اسب دلبستگى فراوان داشتند و اسب‌هاى اصيل ايرانى كه همهء نمودها و جلوه‌هاى زيبايى و خوش‌نقشى اسب را در خود دارد به شهادت سفرنامه‌ها و گزارش‌ها « 1 » كمال مطلوب و غايت اصالت اسب در نظر آنان بود . به سبب همين دلنمودگى نقش اسب از موضوعات رايج و مورد علاقه در نقاشى و پيكره‌سازى چين به شمار مىآمد . اما از آنجا كه اسب‌هاى نژاده و اصيل ايرانى در اقليم چين پا نمىگيرد و نتاج و دوام نمىآورد اسب‌هاى ممتاز از ايران به چين آورده مىشد و تجارت اسب از راه خشكى و دريا از پيشه‌هاى پررونق و سودآور بود و در انحصار مسلمانان ايرانى پرورش‌دهندگان اصلى اسب قرار داشت . به همين سبب سوداگران اسب را با عنوان شغلى « ما » مىخواندند كه در زبان چينى به معنى اسب همچنين شخص مالفروش و دست‌اندركار خريد و فروش و پرورش اسب در زبان چينى قديم است . اين عنوان سابق شغلى امروزه رايجترين و بيشترين نام خانوادگى در بين مسلمانان چين است و بر شغل نياكانى آنان دلالت دارد . ويراستار كتاب خانم دكتر لوجين را پانزده سالى است كه مىشناسم . از هنگام تدريس چند ساله در دانشگاه پكن كه لوجين دانشجوى كوشاى رشتهء زبان و ادبيات فارسى در دانشكدهء خاورشناسى و زبان‌هاى شرقى بود تا دوره‌هاى كارشناسى ارشد و دكترى كه به دعوت دانشگاه تهران به‌عنوان دانشجوى ممتاز در دانشكدهء ادبيات به تحصيلات تكميلى پرداخت و در هر مرحله از خود استعداد و پشتكارى شايان نشان داد كه نشانه‌هاى آن در ويرايش همين كتاب و يادداشتها و توضيحات افزوده بر آن نمايان و ستايش‌برانگيز است . هنگامى كه خانم لوجين دربارهء موضوع رسالهء دكترى خود با من به مشورت پرداخت بنا بر رويّهء دانشگاهى خود كه عقيده دارم دانشجويان غير ايرانى لازم است در تحقيقات موظّف خود به موضوعاتى كاربردى و بنيادى بپردازند كه در پيشبرد مطالعات فرهنگى براى هر دو ملت متبوع و ميزبان اولويت و ضرورت تام داشته باشد ويرايش و پژوهش چين‌نامه را تعيين نمودم و خوشوقتم كه ايشان به شايستگى و سربلندى از عهدهء اين كار دشوار برآمدند .

--> ( 1 ) . سفرنامهء خواجه غياث الدين نقاش ، به كوشش مايترا ، نيويورك 1970 ، صص 63 - 102 ؛ على اكبر خطايى : خطاى نامه ، به كوشش ايرج افشار ، تهران 1372 ، صص 143 - 144 .